Rus Lideri Putin: Tek Kutupluluktan Çok Kutupluluğa Geçiş Geri Döndürülemez Bir Trend

Enerji sektöründe Rus-Türk işbirliği stratejik

Çeviren  Berke Mustafa Berkil- Teori Dergisi

Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Vladimir Putin'in, yeni atanan 21 yabancı büyükelçinin güven mektuplarını kabul ettiği törende yaptığı 4 Aralık 2023 de yaptığı konuşma

…Küresel siyaset ve ekonomide kriz olgularının arttığı ve bölgesel çatışmaların tırmandığı, uluslararası ilişkiler açısından oldukça karmaşık bir dönemde Büyükelçiliklerin başındasınız. Buna örnek olarak, köklü Filistin-İsrail çatışması gösterilebilir; bu trajik durum tam anlamıyla bir insani kriz haline gelmiş durumdadır.

Tek Kutupluluğun Yerini Yeni, daha adil ve çok kutuplu bir dünya düzeni Alıyor

Dünya çalkantılı bir döneme girmiştir. Esaslı bir dönüşüm geçiriyor. Bu değişimin temelinde, eski tek kutuplu dünya sisteminin yerini yeni, daha adil ve çok kutuplu bir dünya düzeninin alması yatmaktadır. Bunun artık herkes için çok açık  hale geldiğine inanıyorum. Doğal olarak böyle temel bir süreç pürüzsüz olmayacaktır, ancak bu nesneldir ve -vurgulamak istediğim gibi- bu artık geri döndürülemez.

Rusya'ya gelince, bağımsız, tutarlı ve ilkeli bir dış politika izliyoruz ve istisnasız tüm ülkelerle yapıcı ortaklıklara açığız ve blok çatışmasını ya da BM Şartına aykırı herhangi bir adımı kabul etmiyoruz. Ülkemizin hiç kimseye karşı önyargılı veya daha da ötesi düşmanca bir niyeti yoktur. Ve elbette tüm uluslararası ortaklarımızın eşitlik ve birbirlerinin çıkarlarına karşılıklı saygı ilkelerine bağlı kalmalarını bekliyoruz. Başkalarının hoşuna gitsin ya da gitmesin, uluslararası ilişkilerdeki etkinliğimiz daha da artacaktır. Önümüzdeki yıl Rusya bir dizi önemli dış politika görevi üstlenecek. Genişletilmiş BRICS birliğine ilk başkanlık eden biz olacağız. Ve yeni üyelerin örgütün faaliyetlerine sorunsuz bir şekilde dahil edilmeleri için elimizden gelenin en iyisini yapacağız. Genel olarak, grubun küresel gündemdeki acil meselelerin çözümündeki rolünü teşvik etmenin yanı sıra BRICS içindeki kapsamlı stratejik ortaklıkları güçlendirmek ve ekonomik, mali ve diğer alanlarda işbirliğini geliştirmek için çaba sarf edeceğiz. Ekim 2024'te Kazan'da düzenlenecek BRICS zirvesine yeni ve daha geniş bir bileşimle heyecanla hazırlanacağız. Bu arada BRICS spor oyunları da önümüzdeki yaz Kazan'da gerçekleştirilecek. Gelecek yıl Rusya, en yakın doğal ortaklarımız olan Bağımsız Devletler Topluluğuna da başkanlık edecek. Biz de onlar arasında çeşitli etkileşimler kurulmasına katkıda bulunmayı amaçlıyoruz. Elbette Avrasya Ekonomik Birliği'ndeki bütünleşme süreçlerini daha da geliştirecek ve Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü bünyesindeki işbirliğini derinleştireceğiz.

Şanghay İşbirliği Örgütü ve Büyük Avrasya Ortaklığı

Hindistan, Pakistan ve İran'ın örgüte katılmasının ardından Büyük Avrasya'nın kurumsal ayağı haline gelen Şanghay İşbirliği Örgütü'ndeki ortaklarımızla birlikte çalışmaya özel önem vereceğiz. Şunu vurgulamama izin verin: kilit dış politika projelerimizden bir diğeri de, birkaç yıl önce kuruluşunu başlattığımız Büyük Avrasya Ortaklığı aracılığıyla işbirliği inşa etmektir.

Rusya, bizimle orta yolda buluşmaya istekli olan her ülkeyle yakın ortaklıklar geliştirmeye hazırdır. BM Güvenlik Konseyi'nin daimi üyesi olarak, ciddi bölgesel ve küresel sorunların çözümüne katkıda bulunmaya ve eşit ve bölünmez güvenliğin sağlanmasına, haksız rekabetten, tek taraflı yaptırımlardan ve siyasi güdümlü kısıtlamalardan arınmış adil bir uluslararası ekonomik ilişkiler sisteminin oluşturulmasına yönelik yaklaşımları tutarlı bir şekilde savunmaya devam edeceğiz.

Hiç şüphesiz, uluslararası ortaklarımızla insani ve kültürel alanlardaki temaslarımızı genişletmek niyetindeyiz. Bu arada çok yakında, Mart ayında, Soçi'de tüm kıtalardan gençleri bir araya getirecek olan Dünya Gençlik Festivali'ne ev sahipliği yapmayı planlıyoruz. Festivale yüz seksenden fazla ülkeden temsilcilerin katılması bekleniyor.

Rusya'nın Afrika ve Asya'yla Sıkı Bağları

Rusya ve Afrika Burundi Cumhuriyeti arasında dostluk ve karşılıklı yarar sağlayan işbirliği ilişkileri bulunmaktadır; bu durum Temmuz ayında düzenlenen Rusya-Afrika Zirvesi'nde Burundi Devlet Başkanı ile yaptığım görüşmede de açıkça teyit edilmiş ve işbirliğimizin daha da genişletilmesi konusunda önemli anlaşmalara varılmıştır.

Rusya, özellikle ulusal sağlık sistemini geliştirme çabalarında Burundi cumhuriyetine hedefe yönelik yardım sağlamaktadır. Örneğin Ekim ayında burada bir Bulaşıcı Hastalıklar Araştırma Merkezi açıldı ve önümüzdeki yılın başlarında hızlı teşhis için bir mobil tıbbi laboratuvar daha ortaklarımızın hizmetine sunulacak. Rusya-Burundi işbirliği barışçıl nükleer kalkınma, adalet, eğitim ve personel eğitimi gibi pek çok alanı kapsamaktadır.

Etiyopya Federal Demokratik Cumhuriyeti

Etiyopya Federal Demokratik Cumhuriyeti Afrika'daki uzun soluklu ve güvenilir ortağımızdır. Bu yıl diplomatik ilişkilerimizin 125. yıldönümünü kutladık. Başbakan Abiy Ahmed'in Temmuz ayında Rusya'ya yaptığı resmi ziyaret oldukça faydalı ve verimli geçti. Bu ziyaret sırasında ulaştırma ve lojistik, telekomünikasyon ve barışçıl nükleer enerji alanında bir dizi hükümetler arası ve ticari anlaşma imzalandı. Bu anlaşmalar uygulamaya konulduktan sonra şüphesiz Rusya-Etiyopya işbirliğinin çeşitlendirilmesine yardımcı olacaktır. Rusya, Etiyopya'nın BRICS'e katılma başvurusunu yapıldığı andan itibaren desteklemiştir. Etiyopyalı ortaklarımızın 2024 yılındaki dönem başkanlığımız sırasında birlik içindeki tüm etkileşim mekanizmalarına etkin bir şekilde dahil edilmesini kolaylaştıracağız.

Rusya-Türkiye Ortaklığı

Rusya'nın Türkiye Cumhuriyeti ile ortaklığı güçlüdür ve çeşitli alanlarda uzun yıllara dayanan etkin işbirliğine dayanmaktadır. Her iki taraf da iyi komşuluk, ortaklık ve karşılıklı yarar ilkeleri temelinde ilişkilerini daha da geliştirmeye kararlıdır. Tüm önemli ikili konular Cumhurbaşkanı Erdoğan ile düzenli temaslarımızın gündeminde yer almaktadır.

Enerji sektöründe Rus-Türk işbirliğinin stratejik niteliğini vurgulamak istiyorum. Rosatom şu anda Türkiye'nin ilk nükleer enerji santrali olan Akkuyu'yu inşa ediyor. Mavi Akım ve Türk Akımı boru hatlarının işletilmesi yoluyla gaz sektöründe de yakın bir işbirliğimiz var. Ayrıca, Türkiye'de bir gaz dağıtım merkezi oluşturmak için birlikte çalışıyoruz. Enerjinin yanı sıra ticaret ve yüksek teknoloji alanlarında da pek çok önemli proje ve ortak çalışmamız var.

Kazakistan

Kazakistan ile işbirliğimiz ve stratejik ortaklığımız, iki ülkeyi birbirine bağlayan tarihi, kültürel ve kardeşlik bağlarına dayanmaktadır. Kasım ayı, 21. Yüzyılda İyi Komşuluk ve İttifak Kurucu Anlaşmasının imzalanmasının 10. yıldönümüdür. Bu anlaşmanın ruhuna ve lafzına tam uygun olarak ülkelerimiz işbirliğini her alanda genişletmektedir. İkili ticaret rekor rakamlara ulaştı ve çok sayıda insani yardım projesi devam ediyor. AEB (ç.n Avrasya Ekonomik Birliği), BDT (ç.n Bağımsız Devletler Teşkilatı) ve diğer uluslararası platformlarda yapıcı bir etkileşim kurulmaktadır. Rusya, Kazakistan'ın önümüzdeki yıl hem KGAÖ (ç.n. Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü) hem de ŞİÖ (ç.n. Şangay İşbirliği Örgütü) başkanlığı görevlerini yerine getirmesine yardımcı olmak için elinden geleni yapacaktır. Astana'ya gerçekleştirdiğimiz son ziyaret ikili ilişkilerin tüm yönleriyle geliştirilmesine güçlü bir ivme kazandırmıştır. Kazak Başkan Tokayev ile bu ayın sonunda AEB ve BDT liderlerinin geleneksel toplantıları sırasında St Petersburg'da görüşeceğim.

Mali Cumhuriyeti

Mali Cumhuriyeti yönetiminin ülkemizle uzun vadeli stratejik ortaklık kurma yönündeki kararlılığını memnuniyetle karşılıyoruz. Geçici Cumhurbaşkanı Assimi Goïta ile sürekli temas halindeyiz. Kendisiyle Rusya-Afrika Zirvesi'nde verimli görüşmeler gerçekleştirdik. Ülkelerimiz, Sahel-Sahra bölgesinde ve tüm Batı Afrika'da barış ve güvenliğin güçlendirilmesi amacıyla uluslararası terörizm ve dini aşırıcılıkla mücadelede birlikte hareket etmektedir. Rusya, Mali halkına gıda, gübre ve işlenmiş ürün sevkiyatları da dâhil olmak üzere kapsamlı yardım ve destek sağlamaya devam edecektir. Kısa bir süre önce büyük bir Rus tahıl sevkiyatı hiçbir ücret talep edilmeden Mali Cumhuriyeti'ne gönderilmiştir. Özellikle Rus üniversitelerinde eğitim görmek isteyen Mali vatandaşları için açılan kontenjanların sayısını arttırarak insani yardım alanında işbirliğimizi sürdüreceğiz. Rus tahılını taşıyan bir dizi gemi yakında ihtiyaç sahibi altı ülkeye doğru yola çıkacak.

Güney Kore Cumhuriyeti

Bazı gemiler varış limanlarında boşaltılıyor, bazıları şu anda yolda, bazıları ise Rus limanlarında yükleniyor. Bildiğimiz üzere, Rusya ile Güney Kore Cumhuriyeti arasındaki ikili ilişkiler ne yazık ki pek de iyi bir dönemden geçmiyor. Daha birkaç yıl öncesine kadar bu ilişkiler son derece yapıcı bir şekilde gelişiyordu ve özellikle ekonomi alanında karşılıklı fayda sağlıyordu. Kore Yarımadası'ndaki durumun siyasi ve diplomatik yollardan çözüme kavuşturulması için de birlikte çalıştık. Rus-Kore işbirliğinin ülkelerimiz ve halklarımız için çok avantajlı olan ortaklık yörüngesine geri dönüp dönmeyeceği Güney Kore'ye bağlı.

Gambiya Cumhuriyeti

Rusya'nın Gambiya Cumhuriyeti ile ilişkileri istikrarlı ve yapıcıdır. Bunları daha da dinamik hale getirmek için her türlü fırsat mevcuttur. Rusya ekonomik, insani ve diğer alanlarda işbirliği için özel projeler sunmaya hazırdır. Ayrıca, üniversitelerimizde Gambiya için uzman yetiştirme uygulamasını genişletmeye devam edeceğiz.

Rusya-Almanya İş Birliği Baltalandı

Federal Almanya Cumhuriyeti ile yarım yüzyılı aşkın bir süredir pragmatik bir iş birliği geliştirmeyi başardık. Bu durum her iki ülkeye ve muhtemelen sadece bize değil tüm Avrupa'ya fayda sağladı. Daha da önemlisi, enerji her zaman ikili etkileşim için ciddi bir konu olmuştur. Ülkemiz onlarca yıl boyunca Federal Almanya Cumhuriyeti'ne ekolojik olarak temiz doğal gaz, petrol ve diğer enerji sağlayan maddeleri uygun fiyatlarla ve güvenilir, emniyetli bir şekilde gönderdi. Bu iş birliği, Kuzey Akım boru hattındaki yıkıcı eylem de dahil olmak üzere, kelimenin tam anlamıyla baltalandı. Rusya ile ilişkilerin şu anki donmuş hali -ki bunun bizim girişimimiz olmadığını vurgulamak isterim- sizin ya da bizim için faydalı değil ama bence öncelikle Almanya için kötü.

Bu durum siyasi ve ekonomik bağların yanı sıra bilimsel, eğitimsel, kültürel ve insani alanlarda ve sivil toplumlarımız arasında daha önce çok başarılı bir şekilde geliştirdiğimiz temasların askıya alınmasında da kendini göstermektedir.

Rusya'nın her zaman Rus-Alman ilişkilerinin eşitlik, karşılıklı yarar ve birbirlerinin çıkarlarına saygı ilkeleri temelinde geliştirilmesini savunduğunu ve bugün de savunmakta olduğunu vurgulamak isterim. Bu tür ilişkilerin sadece iki ülke için değil tüm Avrupa için önemli olduğunu tekrarlamak isterim.

Singapur Cumhuriyeti

Geçtiğimiz birkaç on yıl boyunca Singapur Cumhuriyeti ile özellikle ekonomik boyuta odaklanan verimli ilişkiler sürdürdük. İş bağlantıları da gelişti. Singapur, Rusya ve Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği arasındaki diyalog mekanizması aracılığıyla bölgesel istikrar ve güvenlik konularında işbirliğinin tesis edilmesine aktif olarak katılmıştır.

İsveç Krallığı

Üzülerek ifade etmek isteriz ki Baltık komşumuz İsveç Krallığı ile artık siyasi temaslarımız bulunmamaktadır. Ticari ve ekonomik işbirliğinin yanı sıra kültürel ve insani bağlar da önemli ölçüde azalmıştır. Şüphesiz ki her devlet kendi güvenliğini sağlamak için en uygun yolları belirlemekte özgürdür. Ancak Stockholm'ün 200 yıllık askeri ittifaklara dahil olmama politikasından vazgeçmesi soru işaretlerine yol açmaktadır. Bu politika İsveç'e yadsınamaz faydalar sağlamış ve Kuzey Avrupa bölgesindeki genel güvenlik ve istikrar ortamına katkıda bulunmuştur. Ancak ikili ilişkilerimizdeki mevcut durum hem ülkelerimizin, hem bölgenin hem de bir bütün olarak Avrupa'nın gerçek çıkarlarıyla açıkça çelişmektedir.

Slovenya

Diplomatik ilişkilerimizin son otuz yılında Rusya ve Slovenya uzun bir yol kat etmiştir. Güçlü ticari ve ekonomik işbirliğinin yanı sıra kapsamlı kültürel ve insani işbirliği geliştirdik. Her yıl düzenlenen Rus-Sloven Dostluk Günü, iki ülke halkları arasındaki derin sevgiyi sembolize etmektedir. Halihazırda ikili diyalog askıya alınmıştır. Bundan üzüntü duymakla birlikte, Slovenya'nın da aynı yaklaşımı paylaşması koşuluyla, karşılıklı yarar sağlayan işbirliğini sürdürmeye ve hatta geliştirmeye hazırız.

Lüksemburg

Lüksemburg ile ilişkilerimizin derin tarihi kökleri vardır. Rusya'nın 19. yüzyılda Lüksemburg'un devlet olarak kurulmasında önemli bir rol oynadığı söylenebilir. Yakın zamana kadar Rusya ve Lüksemburg arasındaki siyasi, ekonomik ve insani etkileşimler yapıcı bir şekilde gelişmiştir. İş birliğimizin geleneksel olarak olumlu seyrine geri dönmesinden yanayız.

Pakistan

Bu yıl Rusya ve Pakistan diplomatik ilişkilerinin 75. yıldönümünü kutladı. Bu yılın Ekim ayında Pekin'de Pakistan'ın Geçici Başbakanı ile yaptığımız görüşmede de teyit edildiği üzere, bu ilişkiler gerçekten dostane ilişkilerdir. Karşılıklı ticaret dinamik bir şekilde artmakta olup, enerji ve tarım da dâhil olmak üzere çeşitli ekonomik sektörlerde karşılıklı fayda sağlayan işbirliğimizi sürdürmekteyiz.  Ülkelerimizin ortaklığı Şanghay İşbirliği Örgütü bünyesinde ve Moskova istişare formatı ve bölgesel "dörtlü" gibi Afgan çözümünü destekleyen mekanizmalar aracılığıyla yürütülmektedir.

Cezayir Demokratik Halk Cumhuriyeti

Sağlam ve dostane ilişkiler Rusya ile Cezayir Demokratik Halk Cumhuriyeti'ni birbirine bağlamaktadır. Haziran 2023'te Cumhurbaşkanı Abdülmecid Tebbune Rusya'ya bir devlet ziyareti gerçekleştirmiştir. Bu ziyaret ülkelerimiz arasındaki verimli işbirliğini yepyeni bir düzeye taşıdı. Derinlemesine stratejik ortaklık konusunda bir deklarasyon kabul ettik.Rusya-Cezayir ticari ve ekonomik işbirliği dinamik bir hızla gelişmektedir. İkili ticaret şimdiden 2 milyar ABD Dolarını aşmış durumda ve kültürel ve insani bağlarımızı sürekli olarak genişletiyoruz. Cezayir yönetiminin dengeli dış politikasını takdir ediyoruz. Cezayir 2024-2025 yıllarında BM Güvenlik Konseyi geçici üyeliği görevini üstlenecektir. Doğal olarak, uluslararası ve bölgesel gündemde Cezayir tarafıyla işbirliği çabalarımızı aktif bir şekilde uyumlu hale getireceğiz.

Kuveyt

Kuveyt Devleti ile ilişkilerimiz yapıcı bir şekilde gelişmektedir. İkili ticari, ekonomik ve yatırım işbirliğinin genişletilmesine öncelik veriyoruz. Çok çeşitli bölgesel ve uluslararası konularda geleneksel olarak benzer tutumlara dayanan dış politika etkileşimimizi güçlendirmek istiyoruz. Kuveyt'in OPEC (ç.n. Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü) üyeliği göz önüne alındığında, enerji politikası konularında pozisyonlarımızı koordine etmeye devam ediyoruz ve bu işbirliğini gelecekte de sürdürmeyi amaçlıyoruz.

Avustralya

Rusya halkı, Avustralya'nın İkinci Dünya Savaşı sırasında Nazizme karşı mücadelede Sovyetler Birliği ile ittifakını hatırlamaktadır. Daha sonra uluslarımız dostane ve karşılıklı yarar sağlayan ilişkiler sürdürmüştür. Ne yazık ki bugün ikili temaslar neredeyse tüm alanlarda kısıtlandığı için bu geçmişte kaldı. Canberra'nın Asya-Pasifik bölgesinde kurulmakta olan kapalı uçlu bloklara aktif katılımından endişe duyuyoruz zira bu durum dünyanın bu bölgesindeki güven ve işbirliği ortamını zedelemektedir.

Moritanya İslam Cumhuriyeti

Moritanya İslam Cumhuriyeti ile ilişkilerimiz, köklü dostluk ve karşılıklı anlayış gelenekleri göz önünde bulundurularak eşitlik ve karşılıklı fayda temelinde gelişmektedir. Özellikle deniz balıkçılığı alanında olmak üzere, ikili ekonomik bağların genişletilmesi için geniş fırsatlar görüyoruz. Ayrıca, Arap ve Afrika bölgesel meselelerinde koordinasyonu arttırmayı hedefliyoruz.

İngiltere

Büyük Britanya ile ilişkilerimize dönecek olursak, kısa bir süre önce modern uluslararası ilişkiler sisteminin temellerini atan üç müttefik gücün Tahran Konferansının 80. yıldönümünü kutladığımızı belirtmek isterim. Savaş sonrası dönemde ve yakın zamana kadar ülkelerimiz, BM Güvenlik Konseyi'nin daimi üyeleri olarak küresel barış, istikrar ve güvenliğin korunmasına yönelik özel sorumluluk anlayışı temelinde etkileşim kurmuştur.  Bununla birlikte, Londra ile mevcut diyaloğumuzun ideal olmadığı iyi bilinmektedir. Bu durumun iki ülkenin menfaatleri doğrultusunda daha iyiye doğru değişeceğini ümit ediyoruz.

Türkmenistan

Dost Türkmenistan ile çok yönlü işbirliği geliştiriyoruz. Siyasi ve ekonomik bağlarımız, parlamentolar, bölgeler ve kamuoyu aracılığıyla geniş bir yelpazedeki temaslarla tamamlanmaktadır. İnsani yardım alanında, Rus-Türkmen Üniversitesi'nin kurulması, Rus Devlet Drama Tiyatrosu için yeni bir binanın inşası ve Aşkabat'taki Puşkin Ortak Ortaokulu için ek bir bina inşa edilmesi kayda değer projelerdir.Rusya, Türkmenistan'ın daimi tarafsızlık politikasına büyük saygı duymaktadır. Çok taraflı platformlarda, özellikle BDT (ç.n. Bağımsız Devletler Topluluğu), Hazar Beşlisi ve Orta Asya artı Rusya formatında verimli işbirliğini sürdürmeye hazırız.

"Yunanistan İle Mevcut Durumdan Endişeliyiz"

Rusya ve Yunanistan arasındaki ilişkiler söz konusu olduğunda, iki yüzyılı aşkın bir süredir yapıcı ve dostane bir işbirliği tesis etmeye özen gösterdik. Bu, her iki ülkenin de ekonomi ve insani alanda iyi sonuçlar elde etmesine yardımcı oldu. Bu nedenle ikili ilişkilerimizdeki mevcut durumdan endişe duymaktan kendimizi alamıyoruz. Rus ve Yunan halkları arasındaki geleneksel manevi yakınlık, karşılıklı sevgi ve saygı bağlarının, ülkelerimiz arasındaki karşılıklı fayda sağlayan işbirliğinin ve normal ticari ilişkilerin yeniden canlanmasına yardımcı olacağını ümit edebiliriz.

Dominik Cumhuriyeti

Son yıllarda Dominik Cumhuriyeti ile ilişkilerimiz giderek daha dinamik bir hal almıştır. Birçok açıdan bu durum, ülkenizin doğal güzelliği ve sunduğu geniş dinlenme ve eğlenme imkânlarının cazibesine kapılan Rus turist sayısındaki kayda değer artışın bir sonucudur. Dominik Cumhuriyeti ile siyasi, ekonomik ve kültürel işbirliğini geliştirmeye ilgi duymamız son derece doğaldır. Dominiklilerin Rusya'da yüksek öğrenim görme konusunda istekli oldukları göz önünde bulundurulduğunda, vatandaşlarınız için burs kontenjanını arttıracağız.

Yorum Bırakınız

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir