Laos: Dünyanın 5 Kızıl Yoldaş ve Kardeş Ülkesinden Birisi

Ülke nüfusu 7.5 Milyon.  Laos, Coğrafi Alanı Kuzey Kore'nin neredeyse iki katı büyüklüğünde, ancak neden çok daha küçük bir nüfusa sahip?  Laos'un arazisi tarım için oldukça elverişsizdir: ülkenin %80'i dağlık ve yayladır ve ormanlarla kaplıdır, bu nedenle Laos "Çinhindi'nin çatısı" olarak bilinir. "Beş Kızıl Yoldaş ve Kardeş, Çin, Kuzey Kore, Laos, Vietnam ve Küba" yı kasteden bir tabirdir. Bu ifade, 1990'larda Sovyetler Birliği'nde yaşanan dramatik değişimlerden bu yana ısrarla sosyalizm yolunda ilerleyen beş ülkeye atıfta bulunmaktadır: Çin, Kuzey Kore, Laos, Vietnam ve Küba.

ABD, Vietnam Savaşı'na müdahale ettikten sonra 1961 yılında Laos'a karşı "özel bir savaş" başlattı. Yeni Çin'in tarihinde sadece Amerika Birleşik Devletleri ve Vietnam'a karşı direniş değil, aynı zamanda Fransa ve Amerika Birleşik Devletleri'ne karşı da direniş olmuştur. Laos halkı, Fransız ve Amerikan emperyalizmine karşı mücadelesinde Çin hükümetinden ve halkından özverili bir yardım almıştır.

Mart 1969'dan Kasım 1973'e kadar Çin, 705. Tugayı ve 302., 303. ve 304. müfrezeleri ABD'ye karşı Laos'a yardım amacıyla hava savunma operasyonları yürütmek üzere gönderdi. Paris Anlaşması'nın 27 Ocak 1973'te imzalanmasının ardından ABD Laos'tan çekildi ve ülke 1975'te monarşinin kaldırılmasının ardından sosyalist bir cumhuriyete dönüştü. 19. yüzyılın sonundan bu yana ülke bir kargaşa içindeydi.

Önce bir Fransız sömürgesiydi, ardından İkinci Dünya Savaşı'nda Japonya tarafından işgal edildi. Savaştan sonra Fransız sömürge gücü Laos halkıyla çatışmak için geri döndü. Laos halkı ile Fransız sömürgeciler arasındaki savaş 1946'dan 1954'e kadar sürdü. Fransızlar çekildikten sonra Laos, Amerika Birleşik Devletleri ile 12 yıl süren bir savaşa girdi. Fransızlara ve ABD'ye karşı direnişe Laos içindeki farklı siyasi güçler arasında acımasız bir iç savaş eşlik etti. Uzun süren sömürge yönetimi ve iç ve dış savaşlar, bu dönemde Laos nüfusunda büyük bir düşüşe neden oldu.

Uzun süren savaş insan hayatına ağır bir darbe vurmuş ve ülkenin ekonomik temelini de ciddi şekilde tahrip etmiştir. Bugün Laos dünyanın en az gelişmiş ülkelerinden biri olmaya devam etmektedir ve yoksulluk ülkenin nüfus artışını sınırlayan bir başka faktördür. Bazıları Laos'un 1973'te ABD güçlerinin çekilmesinden bu yana onlarca yıl barışçıl bir gelişme yaşamadığını söyleyebilir. Peki bugün neden hala bu kadar fakir? Birincisi, uzun savaş Laos'un ekonomik temelini tahrip etmiş, ikincisi ise Laos'un denize kıyısı olmayan dağlık bir ülke olarak kapalı ortamı dış pazarlara erişimi kısıtlamıştır.

1975'ten bu yana Laos'ta, o günlerde Çin ve Vietnam'dakine benzer komünal bir toprak mülkiyeti sistemi uygulanmaktadır. Laos'ta arazi, mülkiyetinden yönetimine ve kullanımına kadar devlete aittir. Devlet tüm arazilere sahip olma, kullanma, kar etme ve elden çıkarma hakkına sahiptir. Bu koşullar altında Laos Demokratik Cumhuriyeti, o dönemlerde Çin ve Vietnam'dakine benzer bir olgu yaşamış, insanların toprağı işleme coşkusu zayıf kalmış ve bir tür yoksulluğu  paylaşma durumu yaşanmıştır. Laos'un topografyası, ekilebilir arazinin sınırlı bir alana sahip olmasıyla sonuçlanmış ve Laos köylüleri toprağı işlemek için inisiyatif almaya motive olmamıştır. Bu durum yavaş yavaş değişmektedir.

Laos'ta ekilebilir arazinin yaklaşık 8 milyon hektar olduğu varsayılmaktadır, ancak bunun sadece sekizde biri ekilmiştir. Laos denize kıyısı olmayan, dış ticareti çok az gelişmiş ve sanayi üssü oldukça zayıf bir ülkedir, bu nedenle ulusal ekonomi neredeyse tamamen tarıma dayalıdır, ancak çiftçiler topraklarını ekip biçme konusunda motive değildir. Böyle bir durumda Laos ekonomisi gerileme halindedir. Sürekli mali açık, Laos hükümetinin ekilebilir arazileri geri kazanacak ve su kaynakları inşa edecek paraya sahip olmasını engellemiştir.

Laos 1986'dan bu yana komşuları Çin ve Vietnam'ın reform ve dışa açılma deneyimlerinden esinlenmektedir. Laos Demokratik Cumhuriyeti, sosyalizmin genel ilkelerini değiştirmeksizin sosyalist pazar ekonomisi ve dışa açık kapı politikası uygulayarak ülkeyi kalkındırmaya çalışıyor. Laos'taki reform ve dışa açılma, ülkedeki insanların yaşam standartlarını gerçekten de önemli ölçüde iyileştirmiştir. Ülke o zamandan beri hızlı bir ekonomik kalkınma dönemine girmiştir. Ancak Laos'un bu hızlı ekonomik gelişimi sadece görelidir. Laos ekonomisi küresel bir karşılaştırmada hala geride kalmaktadır. 2017 yılında Laos, kuzeyde yol yapımı ve tarımsal sulama için Asya Kalkınma Bankası'na 36,5 milyon ABD dolar ucuz kredi için başvurdu. Bu, Laos hükümetinin bu tür büyük projeleri kendi başına karşılayamayacağının bir kanıtıdır.

Ülkede bugüne kadar sadece bir Tarım ve Ormancılık Bilimleri Akademisi bulunmaktadır. Bugün Laos'ta tarım hala hava koşullarına bağlı: ciddi zararlılar ve hastalıklar ortaya çıktığında tüm ülke çaresiz kalıyor. Laos'taki ziraat bilimcilerinin yetersizliği nedeniyle tarım ilaçları, gübreler ve tohumlar neredeyse her zaman ithal ediliyor ve ithal edilse bile çoğu eğitimsiz çiftçi bunları nasıl kullanacağını bilmiyor.

Yorum Bırakınız

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir